ΣΤΕΙΡΙ

ΓΕΝΙΚΑ:

Το Δημοτικό Διαμέρισμα του Στειρίου αποτελείται από την κοινότητα του Στειρίου, και την περιοχή του Οσίου Λουκά.

Η Κοινότητα Στειρίου απέχει μόλις 6 χλμ από το Δ.Δ. Διστόμου, 29 χλμ. από την Λιβαδειά και διοικητικά ανήκει στον Δήμο Διστόμου. ΣΤΕΙΡΙ2

Το χωριό είναι χτισμένο σε υψόμετρο 450 μ. αμφιθεατρικά στους πρόποδες του Ελικώνα, του πανέμορφου βουνού των Μουσών.

Το τμήμα αυτό του Ελικώνα στην αρχαιότητα ονομαζόταν Νυσαίον όρος,
ενώ έχει θαυμάσια θέα προς τον Παρνασσό. Το κλίμα της περιοχής είναι ήπιο, ξηρό και υγιεινό, από τα καλύτερα της Ελλάδας.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ:
Το Στείρι πήρε την ονομασία του από την αρχαία Στείριδα. Οι Στειριείς ήταν Αθηναίοι στην καταγωγή, από την Στείριδα, δήμο της Αττικής που βρισκόταν μεταξύ Βραυρώνας και Πόρτο Ράφτη, οταν εξεδιώχθησαν από το Αιγέα διότι διεκδίκησαν το Βασίλειο των Αθηνών. Η καινούργια τους πατρίδα αναπτύχθηκε σε σημείο τέτοιο, που να μνημονεύεται μεταξύ των 22 πιο γνωστών πόλεων του Κοινού των Φωκέων που συνεδρίαζε στο στενό του αρχαίου δρόμου Δελφών – Πανοπέα ( Άγιος Βλάσιος). Το σημαντικότερο ιστορικό στοιχείο για την αρχαία Στείριδα είναι η επιγραφή που βρήκε ο Γάλλος αρχαιολόγος Μπωντουέν, αναφερόμενη στην ένωση της Στείριδας με τον Μεδεώνα και το δημοσίευσε το 1881. Μια ισότιμη πολιτική και θρησκευτική ένωση που έγινε γύρω στο 200 π.Χ.
Η θέση της Στείριδας μέσα στην κοιλάδα την αρχαιότητα ήταν σημαντική, διότι έλεγχε όλους τους αρχαίους οδικούς άξονες που οδηγούσαν από τα παράλια προς την ενδοχώρα. Μαζί με το Φλυγόνιο ήταν τα όρια της Φωκίδας με την Βοιωτία. Τα Βορειοανατολικά της σύνορα με τον Πανοπέα ήταν στο ύψος του Καρακόλιθου, ελέγχοντας έτσι την περιοχή και τους οδικούς άξονες από τυχόν επιθέσεις, από την μεριά των Βοιωτών, απαιτώντας έτσι εγρήγορση και ετοιμότητα εκ μέρους των κατοίκων.

Υπολείμματα του αρχαίου οικισμού βρίσκονται στο Μπούλιο, λόφο απέναντι από τον Οσιο Λουκά, χωρίς όμως να έχουν γίνει συστηματικές ανασκαφές. Διασώζονται αρκετά τμήματα από το αρχαίο τείχος, δύο στέρνες, λίθινες γούρνες, ίχνη από οικοδομήματα, αρκοσόλια και τάφοι. Εντύπωση προκαλεί ο βασιλικός τάφος, που είναι λαξευμένος στον βράχο, με ορθογώνια πόρτα ως είσοδο. Εκεί ασκήτεψε ο Οσιος Λουκάς, γιαυτό και η περιοχή ονομάζεται Ασκηταριό. Στην Στείριδα υπήρχε μεγάλος ναός αφιερωμένος στην θεά Δήμητρα με δύο μεγάλα αγάλματα. Πολλά από τα υλικά του ναού αυτού χρησιμοποιήθηκαν αργότερα για την κατασκευή της μονής του Όσιου Λουκά.

Κοντά στο Ασκηταριό διασώζονται στους βράχους της αρχαίας Στείριδας ανεξήγητα σχήματα όπως της φωτογραφίας. Διασώζονται επίσης ορισμένες επιγραφές στη Μονή Οσίου Λουκά και στο Μουσείο Θηβών, με σημαντικότερη εκείνη που αναφέρεται στην πολιτική και θρησκευτική ένωση μεταξύ Στείριδας και Μεδεώνα. Ο Μεδεώνας ήταν παραθαλάσσια πόλη, κτισμένη στον σημερινό λόφο των Αγ. Θεοδώρων. Οι δύο πόλεις επικοινωνούσαν με πύργους - παρατηρητήρια, υπολείμματα των οποίων υπάρχουν έως σήμερα.

Μέσα στο σημερινό Στείρι υπάρχουν υπολείμματα πύργου (μεσοτοιχία οικίας Ζαχ. Δαλιάννη - Πλούταρχου Σπάρου), ελέγχοντας τον δρόμο Στείριδας - Αμβρoσσού. (Οικία Δαλιάνη-φωτό δεξιά).

Η Στείριδα ήταν μία από τις σημαντικότερες πόλεις του κοινού των Φωκέων και άκμασε για πολλούς αιώνες. Καταστράφηκε το 346 π.Χ. από τον Φίλιππο Β' τον Μακεδόνα, ξανακτίστηκε και καταστάφηκε πάλι από τους Ρωμαίους το 147 π.Χ. Επί Βυζαντίου η περιοχή έχει δεχθεί επιδρομές από Γότθους, Ούννους και Σλάβους. Αργότερα κυριάρχησαν οι Φράγκοι, Ενετοί, Καταλανοί και βέβαια οι Τούρκοι. Στον επαναστατικό αγώνα η παρουσία των Στειριωτών ήταν έντονη. Η κήρυξη της Επανάστασης στην Ρούμελη, έγινε στις 26 Μαρτίου του 1821 στον Οσιο Λουκά από τον Επίσκοπο Σαλώνων Ησαία.

Επί Γερμανικής κατοχής το χωριό κάηκε και πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος σε ανθρώπινες ζωές, καθώς πολλοί κάτοικοι ήταν οργανωμένοι στην Αντίσταση. Κατά τον εμφύλιο, η περιοχή ήταν θέατρο πολλών συγκρούσεων, με μεγάλες καταστροφές.

Διαβάστε το βιβλίο του Μορφιαδάκη για τα λαογραφικά στοιχεία του Στειρίου εδώ.(4.13 mb)

Άγιος Νικόλαος Στειριώτης
Σημαντικός Άγιος του Στειρίου (1074-1095 μ.Χ). και πολιούχος
(San Nicola Pellegrino Stiriota) της Ιταλικής πόλης Trani, όπου ευρίσκεται και το λείψανό του. Στη μνήμη του πραγματοποιούνται εκδηλώσεις στις 30/7-1/8 κάθε χρόνου με τη συνεργασία του τοπικού συλλόγου. Σύντομα αναμένεται και η αδελφοποίηση του Διστόμου με την πόλη αυτή, πληθυσμού 60.000 κατοίκων, της περιφέρειας της Απουλίας (Puglie) της Ν. Ιταλίας.

Λίγα μέτρα έξω από το χωριό, ξεχωρίζει το εξωκκλήσι του Οσίου Συμεών μέσα από τα θεόρατα πλατάνια που το περιβάλλουν. Στον ίσκιο τους μπορεί κανείς να ξεδιψάσει από το παλιό πέτρινο πηγάδι και να θαυμάσει πιό δίπλα μιά μεγάλη πέτρινη πλύστρα.

Πάνω από τον Όσιο Συμεών ο χωματόδρομος συνεχίζει προς το οροπέδιο του Αγίου Παντελεήμονα με το ομώνυμο εξωκκλήσι. Το τοπίο είναι πανέμορφο, ειδικά την άνοιξη, ενώ ο χώρος προσφέρεται για υπαίθρια γλέντια και παιχνίδια.

Ελικώνας Ο δρόμος συνεχίζει και διακλαδίζεται σε πολλούς άλλους δασικούς δρόμους, διασχίζοντας τα ελατοδάση του Ελικώνα. Ανεβαίνοντας ψηλά, ο ορίζοντας μεγαλώνει και η θέα γίνεται μαγευτική. Το βουνό είναι ομαλό και προσφέρεται για πεζοπορία και ορεινή ποδηλασία. Το μήκος του φαραγγιού είναι 6 χλμ. με απότομες βραχώδεις πλαγιές, αλλά σχετικά εύκολο για πεζοπορία. Υπάρχει μονοπάτι βατό, ενώ διασώζεται και παλιό πέτρινο δίτοξο γεφύρι, το "γεφύρι του Λεόντιου" (πιθανόν από μοναχό του Οσ. Λουκά). Την άνοιξη με τα ολάνθιστα αγριολούλουδα και το βουητό του νερού για συντροφιά, η διάσχιση του φαραγγιού είναι μιά πολύ ευχάριστη εμπειρία. Πολύ ενδιαφέρουσα τοποθεσία είναι το Βερθιπό, μιά απότομη και βαθύσκιωτη χαράδρα γεμάτη έλατα και αγριολούλουδα. Η κοιλάδα στα νοτιοδυτικά της έχει φυσική διέξοδο προς τον Μεδεώνα και τον Κορινθιακό κόλπο μέσω του φαραγγιού της Κλεισούρας. Στη δυτική πλευρά του φαραγγιού υπάρχει δρόμος με σκαλοπάτι και αναλήμματα που έχουν κατασκευαστεί μεταγενέστερα μεν, αλλά ο δρόμος αυτός πατούσε πάνω στο αρχαίο μονοπάτι, επιτρέποντας έτσι την επικοινωνία του Στειρίου και κατά την αρχαιότητα αλλά και τους Βυζαντινούς χρόνους με την παραλιακή Φωκίδα. Πρόκειται για μονοπάτι που ακόμη και σήμερα είναι πολύ βατό και ευχάριστο για πεζοπορία.

ΚΟΝΤΙΝΕΣ ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ:

Η ξακουστή Αράχωβα και ο περήφανος Παρνασσός με τα χιονοδρομικά κέντρα και οι Δελφοί. Μετά από το Δίστομο, ο δρόμος κατηφορίζει προς τη θάλασσα όπου βρίσκεται στην Παραλία Διστόμου και ο εργατικός οικισμός των Ασπρων Σπιτιών και πιό δίπλα η Αντίκυρα.

Παραλίες για κολύμπι είναι του Αγ. Ισιδώρου, των Ασπρων Σπιτιών και του Αγ. Νικολάου.

Μετά τον Αγ. Νικόλαο, βρίσκεται το μεγάλο εργοστάσιο Αλουμινίου, στο οποίο απασχολούνται αρκετοί κάτοικοι της περιοχής, αυτόχθονες και μή.

ΣΤΕΙΡΙ3 Το Στείρι φημίζεται για τις ταβέρνες του, όπου μπορεί κανείς να απολαύσει παϊδάκια, κοντοσούβλι, κοκορέτσι, σπληνάντερο και χορτόπιτες. Παραδοσιακά προϊόντα της περιοχής είναι το λάδι, οι ελιές, το κρασί, το τσίπουρο, ο τραχανάς και οι χυλοπίτες.

Το χωριό πανηγυρίζει την 1η Σεπτεμβρίου, του Οσίου Συμεών. Το πανηγύρι του Στειρίου είναι από τα καλύτερα της Βοιωτίας και συγκεντρώνει πολύ κόσμο.

*Περισσότερες πληροφορίες στο wikipedia

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ: